kurtuluş parkı

söze, karamazov kardeşler'in en cazip olanı dimitri'nin bir sandığın üzerinde uyuyakaldıktan sonra, uyandığında söylediği cümle ile başlayalım: "bir düş gördüm efendiler..."

*

yakari ile birlikte uzun bir aradan sonra ankara'dayız. yönümüze bakılırsa ali abiye ulaşma niyetindeyiz.

ankara'da en sevdiğim yerlerden biri olan kurtuluş parkındayız ve yürüyerek cebeci'ye gidiyoruz.

şu an ne durumda bilmiyorum ama parkın ortasındaki gazino, kahvehane kırması kapalı yer market olmuş. marketin bir kapısından girip diğerinden çıkmak, böylece yolu kısaltmayı düşünüyoruz. marketin içi ışıl ışıl ama labirent gibi değil ama daracık. sanki bir kapıdan diğerine uzun bir turnikeden geçiyoruz.

bu arada, marketin çalışanlarını görüyorum ve aslında bu marketin burada sık gittiğim bir marketin şubesi olduğunu fark ediyorum. ve tam parktan çıkarken aslında bütün parkın markete dahil olduğunu anlıyorum. parkın etrafı baklava dilimi delikleri olan teneke duvarlarla çevrili, dört kenarında birer kapı var.

çalışanlar akşam olmuş, mesaileri bitmiş gibi kaldırıma koydukları tezgahı ve tezgahtakileri içeri taşıyordu. hatta birine, minik baharat poşetleri asılmış tekerlekli, ağaç gibi dallı budaklı metal askılığı içeri sokmaya çalışan bir çalışana yol verdik ama geriye dönüp, "acelen ne? az daha bize çarpıyordun," dercesine ardı sıra baktık.

cebeci tarafına açılan kapıdan çıkınca karanlık değil aydınlık, hatta günlük güneşlik, ferah bir hava, masmavi bir karşıladı bizi. cahit zarifoğlu'nu ve ömre değer yaşamak'ı anarak söylersem; roma oradaydı.

bu duyguyla yakari'den yana döndüm. roma'nın orada olduğuna emin olmanın ve sevdiğim bir şehirde, bir dostla olmanın coşkusuyla zar zor bir araya getirdiğim kelimelerden bir cümle yaptım. kurtuluş parkını kastederek, "çok seviyorum," dedim.

yakari bana baktı, sanki doğru kelimeleri arayıp da bulamadığımı, yani kurduğum cümleden memnun olmadığımı fark etmiş gibi beni düzeltti: çok sevdim.

doğru yerde ve doğru zamanda olmanın sevincine doğru kelimeleri bulmanın mutluluğu eklenince, "çok sevdim lan!" diye ünledim. "çok sevdim lan!"

erbabı bilir; parkın o tarafı trafiğin her yöne deli gibi aktığı geniş bir alana açılır. yola devam etmek için ya soldaki celal bayar bulvarını aşıp itfaiyenin ya da sağdaki ziya gökalp caddesini aşıp tevfik ileri ortaokulu'nun önündeki kaldırıma geçip öyle cebeci tarafına devam edersiniz.

ama biz öyle yapmadık. trafiğe aldırmadan dümdüz yürümeye başladık. hatta ben ali abiyi arayıp az önce yakari'yle aramızda geçen konuşmayı anlattım.

"çok sevdim ali abi," dedim. "çok sevdim lan!"

o kadın

bu ara josé saramago okumalarımdan arda kalan son romanı, görmek'i okuyorum. bir anlamda körlük'le açtığım parantez görmek'le kapanmak üzere.

manidar...

/romanın bir yerlerinde körlük'e gönderme de var zaten: olan bitenin tuhaflığı birilerinin dikkatini çekiyor ve "bizimki de amma garip bir ülke, daha önce dünyanın hiçbir yerinde görülmemiş şeyler meydana geliyor," diyor. ama iki olay arasında renk dışında en ufak bir ilişki bulunmadığını da kabul ediyor: "tek ortak nokta renk, biri beyaz körlük salgınıydı, diğeri beyaz renkli boş oy salgını./

saramago romanlarında hep olduğu gibi parlak ve farklı bir fikirle başlıyor roman: yağmurlu bir seçim günü. seçimlerde kullanılan oyların yüzde seksen üçü boş.

sonrası bilindik saramago anlatısı.

bana bunları yazdıransa bambaşka bir şey. romanın yarısına geldim. hâlâ farkına bile varmadan roman kahramanına dönüşecek şaşkın ve sıradan adamı bekliyorum. [o adam, başkentin müstafi belediye başkanı olacak gibi] ve peşi sıra arz-ı endam edecek o kadını. [o da, -henüz sahneye çıkmadı ama- belediye başkanının doktor karısı sanki.]

çünkü saramago romanlarında hep öyle adamlar olur ve o tutkulu, zeki, görmeye muktedir, cesur kadın sayesinde hayatı, aşkı, yaşayıp değil de ölüp gittiğini fark eder. peşi sıra eski hayatını geride bırakıp yeniden başlar.

bana kalırsa o adamlar saramago, kadın ise her defasında onun ölümsüz aşkı pilar'dır.

maç sonu

bazıları bu hikâyeyi mahrem, ve dahi edepsiz bulabilir. öylelerini bu tarafa alalım.

*

arkadaşım. fenerbahçeli. eli ayağı düzgün, bana kalırsa oldukça yakışıklı bir çocuktur. bir sevgilisi var. brezilyalı. cvsinde yazanlardan biri de 'manken'.

fenerbahçe'nin uzun bir aradan sonra şampiyonlar ligine kalacağı lyon maçını birlikte izlemişler. anladığım kadarıyla gecenin sonunda herkes mutluymuş.

/geniş aile geleneği olarak fenerbahçeli olduğumdan ben de çok sevindim. hatta maç sonu ilk yorumum, bunu şampiyonluk sayarım, oldu./

kendisiyle biraz fenerbahçe muhabbeti yapmak isterdim ama hem vakit geç olduğu hem de sevgilisi uzun bir tatilden döndüğü için elim telefona gittiyse de vazgeçtim. sanki o da aynı şeyleri hissetmiş gibi ertesi sabah ilk fırsatta aradı.

tebrikler falan derken, sohbet uzadı hâliyle. "maç sonrası sevgilimle" diyerek yeni bir paragrafa başlayınca başıma geleceklerden korktum ve "günün sonunda, keşke fenerbahçe her akşam kazansa, dedi, galiba" diyerek  kendimce hikâyenin sonunu hızlıca bağladım.

haklıymışım ama anlatmak istediği o değilmiş. sevgilisine, "sen uyu," demiş, beraber uyumak yerine. "ben sosyal medyada biraz yorum okuyacağım."

bunu fenerbahçeli olmayan biri anlamaz elbette. o işin en güzel kısmından vazgeçmeyi fenerbahçeli olmayan kimse anlayamaz.

/evet, en güzel. giysiler de dahil ne varsa soyunmuşsun. yanında 'çıplak' kalacak kadar birine itimat etmişsin. sarılıp uyusan da sohbet etsen de etrafta cennet kokusu./

mektup

dördüncü. evet, tam dördüncü. geçen gün hayatımın en güzel dördüncü mektubunu almış olabilirim.

/ilki. en kısası ve en güzeli. hiç beklemediğim bir anda gelip beni bulan iki kelime. yazanı artık imkansız uzaklıkta olsa da armağan ettiği aşılamaz güzellik yerli yerinde.

ikincisi. aslında bir not. kitaplığın rafında duruyor. bir fotoğraf çerçevesinin içinden bana gülümseyip duruyor. bazan gözlerim doluyor ama her defasında şükrediyorum.

üçüncüsü. yakari'den. milena'ya mektuplar'ın ilk sayfasını en küçük boşluğuna kadar dolduran bir yol haritası. hep olduğu gibi benden önce yola çıkmış, "uzak iklimlerde seni bekliyor olacağım" demişti./

ne diyordum? mektup...

burada bir kız var. dört yaşında. hem ebeveylerini tanıdığım hem de aynı mahallede yaşadığım için çok sık karşılaşıyoruz. sadece kız çocuklarına düşkünlüğümden değil o olduğu için de seviyorum onu.

laf aramızda araya mesafe girince özlüyorum bile. o da özlüyor olmalı ki, o mesafeleri ne zaman aşsak daha sıkı sarılıyor bana. sağ dizimi kırıp yere koyunca neredeyse aynı boyda oluyoruz ne de olsa.

pek konuşmuyoruz ama. daha doğrusu o konuşmuyor. hem annesi hem babası çok şaşırıyor buna. konuşkan mı konuşkan küçük kızlarının ne zaman benimle karşılaşsa suskunlaşmasına.

annesi ne bulursa eve getirdiğinden bahsetmişti bir ara. dal parçaları, vaktinden önce sararıp dökülmüş yapraklar, gazoz, plastik şişe kapakları, oyuncak parçaları, irili ufaklı taşlar falan.

geçen gün posta kutumda çakıl taşları buldum. tam beş tane. beş minik çakıl taşı.

"ben de seni özledim," dedim. "ben de seni."

dönüş

daha önce de söylediğim gibi -bir. iki. tam iki defa-, romantik komedileri severim.

'klişe'yi hak eden olay örgüsü, çoğu zaman vasat oyunculuk, zamanlaması hesap edilmiş ilk öpücük, araya giren yanlış anlamanın matematiği, ana karakterin zorla geçirdiği dönüşüm tarzı olmazsa olmazlar bile bu sevgiye engel olmaz.

sonunda aşıkların kavuşmasını seviyorum çünkü. masallarla büyümenin doğal sonucu belki de. ne de olsa aşıklar kavuşur, biz de kerevetine çıkardık.

ama o filmlerin bazılarında, erkek ya da kadından biri ayrı dünyaların insanı olduklarını iddia eder ve "bizden olmaz" falan der uzaklara gider ya hani. bazan bir dakika, bazan bir yıl sonra aydınlanmış, gerçeği görmüş, aşka iman etmiş olarak geri döner.

nefret ederim o andan, o dönüşten. hiç mi hiç romantik gelmez, realitenin dibini görmüş gibi hissederim.

bekiroğlugillerden nazan gelir aklıma. türk edebiyatının en kalpli yazarı. ve onun, "sensiz olmuyor, diyen kalbe güvenilmez. sensizliği denemiştir çünkü," dediği.

dakika ve skor

"Savaş pazar günü başladı. Bunu biliyorum çünkü pazarları Skenderiya'da futbol oynardık. O gece bizim takımdan bir adam gelmedi, ama kimse üstünde durmadı bunun. Maçtan sonra her zaman olduğu gibi birer bira içmeye gittik. Son tramvayın vakti eriştiğinde, eve gitmeye hazırdım. Yolculuk kısa sürmüş bulundu çünkü kafalarına çorap geçirilmiş, ellerinde namluları bize doğrultulmuş kalaşnikoflar bulunan bir grup adam tramvayı durdurdu. Tramvaydan çıkarken bu alaca tayfaya baktım ve bizim takımın maça gelmeyen elemanını tanıdım. Öyle şaşırdım ki aynı soruyu iki kez tekrarladım: "Şlyuka, sen misin?" Utandı, çorabın arkasında sessiz kaldı."*

*: semezdin mehmedinoviç, saraybosna blues - çoraptan şapka

iyi köpek*

bize diyor: bana, sana, ona...

ilk önce müziği duydum. sonra sözler geldi. peşi sıra "son zamanlarda türkçe müzikte denk geldiğim en iyi yeni şey," dedim.

çok sevdim yani. özlemişim bu tonu.

bunun sadece bana özgü olmadığını biliyorum. biliyorum, son iki gündür her yerde. duymayan değilse de görmeyen kalmadığına eminim.

devamı gelir mi, gelirse aynı derecede iyi olur mu bilmem. umrumda da değil. sadece bunun tadını çıkartmak, yüzüme tuttuğu aynada bir şeyler görmek niyetim.

size de aynısını tavsiye ederim. belki "benim kemiğim ne?" diye sorar, "senin ismail'in kim?" sorusunu anarsınız.

*: murat ceylan wish, iyi köpek

gündeme dair

"sürekli yalan söylemenin amacı insanları bir yalana inandırmak değil, artık kimsenin hiçbir şeye inanmamasını sağlamaktır. doğruyu yanlıştan ayırt edemeyen bir halk, iyiliği kötülükten de ayırt edemez. ve böyle bir halk, düşünme ve yargılama gücünden yoksun bırakıldığında, bilmeden ve istemeyerek tamamen yalanların egemenliğine boyun eğmiş olur. böyle bir halkla istediğinizi yapabilirsiniz."*

*: hannah arendt

nehir

dağlardan aldığı güçle vadileri yaran, şehirleri iki yakaya bölen nehir durmayı bir an aklına getirmişse de sadece oyalanmakla yetinerek yeryüzünü ufuk çizgisine götüren ovada gümüş bir kurdele gibi kıvrıla kıvrıla kayboluyordu.

karnabahar kızartması

yaklaşık bir ay önce bu yazıyı andım.

/bu dünyadan vazgeçişinin sene-i devriyesi yaklaşırken üç hacimlik didem madak külliyatını okumak istemiştim. okudum da.../

"ah"lar ağacının daha başında, "karnabahar kızartmıyordu asla/ başroldeki kadınlar" dediği yerde gelişti olaylar.

"bilinçaltı muazzam bir muamma,"dedim bu defa da murat menteş'i anarak. daha doğrusu taklit ederek.

meğer karnabaharın tohumları yıllar önce atılmış içime. belki de o yüzden önemsemiş, manalar katmışım.

ya da basit bir tesadüftür. şair olmadığım için uzun uzun yazmışım sadece.

şimdi de bunları yazdım işte. kabak kızartmaya hazırlanırken.

filmler, uzun mesafe koşuları ve cennet

beyazperdede, televizyonda ya da bir telefonun minicik ekranında izlediklerinizin sadece ışık ve renklerden oluştuğunu düşünüyorsanız fena hâlde yanılıyorsunuz demektir.

zira filmlerde ışık kadar karanlık da kullanılır; aydınlık görüntüler arasında verilen o kısacık, karanlık molalar, birçok görüntünün tek bir sinema filmini meydana getirecek şekilde bir bütün oluşturmasını sağlar.

bu da demek oluyor ki, uzun metrajlı bir filmde en az yarım saat süren, saf bir karanlık vardır ve izleyiciler bu karanlığın farkına varmaz bile.

benzer şekilde, bir koşucunun her adımı aslında bir atlayıştır. bir an için de olsa zeminle koşucu arasında hiçbir bağ kalmaz. o kısa an sırasında, gölgesi devrilmiş teneke kutudan yere yayılan boya gibi değildir artık. tam altında sanki ikiziymiş gibi bedene eşlik eden bir eşidir.

yani koşarken bu minik uçuş kırıntıları ve yeryüzüne temas anları bir araya gelerek mesafe olur, yol olur.

bu yüzden atletizmde yürüme diye ayrıca bir olimpik branş vardır. ve kurallar uçmayı yasaklar; öne atılan ayağın topuğu yere dokunana kadar arkadaki ayak yere temas etmelidir, der.

sözün özü insanlar uçar, karanlığa rağmen hayal kurar, cenneti ölçülemeyecek kadar küçük lokmalarla yalayıp da yutar.

ama farkına varmaz.